Sztuka twarda jak kamień!
Termin mozaika, odnosi się do tworzenia większej całości z mniejszych elementów. Filozofowie stwierdziliby w tym momencie zapewne, że cały świat jest mozaiką. Historycy sztuki nie są aż tak górnolotni i podają wprost – sztuka mozaikowa praktykowana była od zamierzchłych czasów, a jej początki sięgają aż trzeciego tysiąclecia przed naszą erą!
Mozaika narodziła się najprawdopodobniej w starożytnej Mezopotamii. To właśnie tam, w legendarnych pozostałościach równie legendarnego miasta Ur znaleziono najstarsze, mozaikowe obrazy.
Pochodzące sprzed ponad pięć tysięcy lat mozaiki, wykonywano z marmuru, lapisu lazuli, macicy perłowej, złota, srebra i kontrastującego alabastru. Małe cząstki kamieni układano precyzyjnie w kształty, które swoim zarysem przypominały najczęściej zwierzęta i roślinne ornamenty. Składane z elementarnych kamyczków, artystyczne układanki - przedstawiały także sceny z pałacowego życia, obrazy wojenne i rytualne kadry.
Mozaiki zdobiły początkowo jedynie pałace możnowładców. Cóż, zarówno władcy, jak i ówcześni artyści byli przekonani, że surowiec, jakim jest twardy kamień – mimo, że nie jest to materiał wymarzony do kreatywnej obróbki – jest niesłychanie twardy. I tym samym, wytrzymałość używanych do tworzenia mozaik kamieni, miała zapewnić wieczną chwałę, która przez długie wieki przynosiłaby próżnemu władcy, właścicielowi mozaiki, jak i równie próżnemu twórcy układanki rozgłos. Tak też się stało – liczące ponad pięć tysięcy lat, mozaikowe obrazy przetrwały aż do dziś i nadal cieszą oko widzów, zapewniając wieczną chwałę zarówno ich autorom, jak i zleceniodawcom takiego elementarnego dzieła stworzenia.
W grobowcu władcy miasta Ur archeolodzy znaleźli nie tylko ścienne, mozaikowe obrazy czy układane z niewielkich kamieni posadzki, ale i dekorowane tą metodą instrumenty muzyczne. Jeśli przedmioty codziennego użytku zostały włożone do pośmiertnej świątyni – musiały być bardzo cenione! Nie przez samą ich funkcjonalność czy symboliczne znaczenie, ale przez kunsztowny sposób wykonania i... rozmach, z jakim dobrano kamienie, tworzące finalnie taką „muzyczną” mozaikę. W przypadku królewskiej harfy – mozaika zdobiąca ramę instrumentu wykonana została między innymi z macicy perłowej, lazurytu, muszelek i półszlachetnych, kolorowych kamieni. Ułożone wertykalnie obrazki przedstawiają pochowanego w bogatym grobowcu władcę – legendarnego Gilgamesza, który bohatersko pokonuje dwa byki z ludzkimi głowami.
Te niezwykłe, a w tym przypadku – mozaikowe odkrycia archeologiczne, to nie tylko dowód na wysoki poziom sztuki starożytnej Mezopotamii. To także na wpół historyczny, na wpół artystyczny zapis życia codziennego mieszkańców krainy między Tygrysem i Eufratem, który okazał się być kroniką twardszą, niż mozaikowy kamień.