Krzyż, meczet, sierp i młot
Islamska mozaika, to przede wszystkim obrazy operujące symboliką zwierząt i roślin. Przez wzgląd na zakazy religijne – w sztuce bliskiego wschodu nie wolno przestawiać postaci ludzkich. Nie przeszkadzało to jednak twórcom niezwykłych mozaik - takich jak te, ozdabiające Wielki Meczet Uamjjadów w Damaszku - które uznaje się za jedne z najpiękniejszych zabytków sztuki islamskiej.
Średniowieczna, chrześcijańska mozaika, to z kolei przede wszystkim ikonograficzne przedstawienia świętych i scen biblijnych, które ozdabiały wnętrza świątyń.
Z drugiej, a raczej – z trzeciej strony mozaiki z przełomu średniowiecza i renesansu – nie wolno zapominać o sztuce prekolumbijskiej! W kulturach Majów czy Azteków, pojawiały się zdobione mozaikami maski i naczynia, które wykorzystywane były najprawdopodobniej do ceremonialnych obrzędów religijnych. Do mozaikowego udekorowania mis, dzbanów czy pucharów i podniesienia przez to ich rangi – używano twardych kamieni, jak jadeit, macica perłowa czy malachit.
Jednak prawdziwy renesans mozaiki, przypadł na wiek XVII!, kiedy te niezwykłe dekoracje pojawiły się w ukończonej w 1626 roku Bazylice św. Piotra w Rzymie.
Kolejnym etapem rozwoju mozaiki, była mikromozaika, która – z czasem bardzo gustownym, czasem pełnym kiczu efektem – przyozdabiała przedmioty codziennego użytku.
Misterna technika układania mozaiki w XX wieku - weszła w kolejny, wielowymiarowy etap i romansowała z surrealizmem, kiczem, fotografią, a nawet... z socrealizmem! I dzięki tej ostatniej, jednostronnej zdaje się namiętności – do dziś, na elewacjach wielu, polskich bloków – podziwiać możemy scenki rodzajowe lub bliżej nieokreślone, multikolorowe kompozycje, powalające swoją widzianą z nieodłącznej, żabiej perspektywy wielkością.
Na szczęście, współczesny rozwój mozaiki nie ma zabarwień politycznych. Dzięki postępowi technicznemu, szerokiej gamie materiałów i mieszaniu technik (o których także można przeczytać na tej stronie), dzisiejsze obrazy mozaikowe są bardziej żywe, bardziej atrakcyjne i bardziej użyteczne, niż było to na początku.
Tak właśnie, rysuje się obraz liczącej przeszło pięć tysięcy lat historii mozaiki – techniki, która pierwotnie przeznaczona była dla jedynie najbogatszych, potem – ozdabiała świeckie i sakralne miejsca przestrzeni publicznej, a teraz – jest modną, ceniona i bardzo ekskluzywną formą wykończenia wnętrz. Bo jedno w mozaice się na szczęście nie zmieniło – kunsztowne układanki nadal wzbudzają zachwyt i powodują refleksję nad misternością artystycznego dzieła stworzenia. Dzieła, które każdy może mieć u siebie w domu...