Kamień, papier, nożyczki i... wulkan!
Piękne i funkcjonalne mozaiki, na fali wojen i podbojów szybko przekroczyły ówczesne granice polityczne i już wkrótce zachwycały starożytnych Greków, którzy udoskonalili technikę rysowania kształtów z drobnych elementów, doprowadzając sztukę mozaikową do perfekcji.
W starożytnej Grecji, do kładzenia pierwszych mozaik używano znalezionych na brzegach rzek i morza otoczaków. Do kreowania obrazów, wykorzystywano przede wszystkim czarne i białe kamienie, które przekładano nielicznymi, żółtymi, brązowymi i czerwonymi otoczakami. Opus barbaricum – bo tak nazywała się ta technika – pozwalała kreować obrazy, przedstawiające mitologicznych bogów, których wielkość i jasność podkreślano za pomocą kontrastowego, ciemnego tła.
Metodą wykorzystywaną w okresie hellenistycznym było natomiast opus segmentatum. Technika ta, pozwalała na kreatywne wykorzystanie odpadów kamienny i drobnych łupków, które pozostały po pracach rzeźbiarskich lub wydobywane były jako efekt uboczny prac kamieniarskich. W czasie hellenistycznym - czyli w momencie największego rozkwitu greckiej kultury – powstawały zarówno mozaikowe posadzki i sklepienia, jak i układane z drobnych elementów obrazy, takie jak zachowany do dziś portret Bereniki II. W mozaikowych wzorach przeważały jednak przedstawienia dionizyjskie i scenki rodzajowe, do których kamiennego uchwycenia wykorzystywano już pełną gamę kolorów.
Jednak od kiedy w II wieku przed naszą erą, na greckiej wyspie Delos zaczęto tworzyć ręcznie docinane tessery szkliwione, mozaiki kamienne zaczęły być zastępowane mozaikami układanymi z regularnych kamieni, płytek i kostek. W związku z tym, że nowy materiał był niewielkich rozmiarów (boki płytek nie przekraczały często 1 milimetra!), kreowanie zarysów i obrazów postaci czy całych scen wymagało potężnej ilości materiału. W konsekwencji, greckie mozaiki z tamtego okresu to przede wszystkim dbałość o detale, konceptualizm i artystyczna złożoność najwyższych lotów. Metoda opus vermiculatum – bo tak nazywała się ta niezwykle kunsztowna technika – była wykorzystywana nie tylko do tworzenia wewnętrznych dekoracji, ale i używana jako element zdobiący elewacje najważniejszych budynków i domostw najbogatszych obywateli ówczesnych polis.
Sztukę układania mozaiki przejęli od Greków starożytni Rzymianie. Największą wartość artystyczną i jednym z najznakomitszych zabytków tamtych czasów są mozaiki odnalezione w Pompejach. Tamtejsze mozaiki chodnikowe, czy niezwykłe, układane z drobnych płytek obrazy znalezione przez archeologów w Domu Fauna - przetrwały wulkaniczny kataklizm i po dziś dzień uchodzą za wzorzec starożytnej sztuki.